دکتر فرشته اسفندیاری متخصص مغز و اعصاب و داپلر عروق مغز از آلمان

کلینیک تخصصی سردرد
دکتر فرشته اسفندیاری
متخصص مغز و اعصاب
و داپلر عروق مغز از آلمان

جدیدترین روشهای درمان میگرن

1398/06/26

روشهای درمان میگرن

 

میگرن یک بیماری شایع و ناتوان کننده است که موجب بار اجتماعی، اقتصادی قابل توجهی در جامعه می شود.

روشهای درمان میگرن در طی زمان بیشتر و جدیدتر شده .هنوز هم تحقیقات برای یافتن روشهای درمان نوین و بهتر در حال انجام است و ادامه دارد.

هدف از درمان میگرن کاهش فرکانس سردرد به میزان 25-75% است. نورولوژیست باید به بیماران خود هدف درمان را توضیح دهد.اگر بیماران از این مساله مطلع نشوند انتظار کاهش سردردها به میزان 100% را دارند و پروسه درمان در حالی که پاسخ به درمان مناسب بوده از نظرشان راضی کننده نخواهد بود و بیمار اظهار می کند که دارو اثر نکرده چون هنوز گاهی حمله میگرن دارم در حالیکه آنها ممکن است 50% پاسخ به درمان داده باشند که رقم خوبی محسوب می شود.استفاده از یادداشت روزانه سردرد ممکن است به بیمار در درک کاهش تعداد حملات سردرد کمک کند.

در تجربیات من در کلینیک سردرد فقط 50% بیماران تحت درمان دارویی میگرن به درمان ادامه می دهند و بقیه به دلایل مختلف دارو را قطع می کنند که ممکن است عدم درمان پذیرش بیمار برای درمان دارویی طولانی مدت یا عوارض دارویی باشد.هم اکنون روشهای نوینی در درمان میگرن ارائه شده که عوارض کمتری داشته و قابلیت پذیرش بیشتری توسط بیمار دارند.در اینجا مختصر به انواع روشهای درمان میگرن و مقایسه آنها می پردازیم

 

درمان دارویی میگرن

 

1- درمان دارویی میگرن

 

از دیر باز درمان دارویی چه در مرحله حاد میگرن و چه در مرحله میگرن مزمن به عنوان درمان پیشگیری کننده مطرح بوده است. اکثر بیماران مبتلا به میگرن نیاز به درمان دارویی پیشگیری کننده ندارند و با توجه به عوارض جانبی داروها نیازی نیست هر روز از داروهای پیشگیری کننده میگرن استفاده کنند و فقط در مواقع بروز حمله میگرنی می توانند از داروهای مرحله حاد میگرن مثل انواع مسکن ساده و ترکیبی با کافئین و یا انواع تریپتانها و یا مشتقات ارگوتامین برای فروکش کردن حمله میگرن استفاده کنند.

عوارض جانبی تریپتانها وارگوتها شامل نوسانات فشار خون ناشی از تنگ کردن عروق مغز و اثر روی سیستم قلبی عروقی ، تپش قلب و سرگیجه استفاده آنها را در بیماران مبتلا به بیماریهای قلبی و افراد با سن بالا محدود کرده است.

با توجه به اینکه استفاده بیش از حد از مسکنها و مشتقات تریپتان وارگوت خود می تواند سردردهای وابسته بهمسکن یا ارگوتیسم ایجاد کند، در صورتیکه تعداد حمله میگرن بیش از 5 بار در ماه بوده و یا بیشتر از 2 بار در ماهحمله شدید که به مسکن و داروهای مرحله حاد پاسخ نمی دهد باشد، پزشک متخصص مغز و اعصاب باید درمانهای پیشگیری کننده را برای بیمار شروع کند تا سردرد بیمار به میگرن مزمن تبدیل نشود.

 

میگرن مزمن به سردردهای میگرنی اطلاق می شود که بیشتر از 15 روز در ماه فرد را درگیر کند و 8 روز در ماه بیمار مشخصات تیپیک حمله میگرن مثل فوتوفوبی، فونوفوبی، تهوع و استفراغ داشته باشد. حدود 3% مردم در اکثر کشورها دچار میگرن مزمن می شوند و کیفیت زندگی آنها به شدت تحت تاثیر سردرد قرار می گیرد بطوریکه گاهی افت فانکشن پیدا می کنند.

میگرن مزمن به سختی به درمان جواب می دهد و یک معضل اساسی جامعه محسوب می شود.بنابراین به مبتلایان به میگرن جهت جلوگیری از ابتلا سردرد هایشان به میگرن مزمن توصیه می شود حتما با متخصص سردرد خود مشورت کنند.

 اگر مسکن ها بخصوص مسکن های حاوی کافئین بالا و تریپتانها و ارگوتامین هر روز مصرف شوند سردردهای ریباند و وابسته به دارو ایجاد می کنند که باید با درمان دارویی پیشگیری کننده مناسب جایگزین شوند.

درمانهای دارویی پیشگیری کننده که نیاز مرتب و روزانه برای پیشگیری از ایجاد حمله میگرن دارند شامل انواع ضد افسردگیهای سه حلقه مثل آمی تریپتیلین و داکسپین (Doxepin)، داروهای بلاک کننده گیرنده بتا مثل پروپرانولول و متوپرولول، داروهای ضد تشنج مثل سدیم والپروات، توپیرامات و گاباپنتین، داروهای بلوک کننده و کانالهای کلسیم مثل فلوناریزین (سیبیلیوم) و داروهای مشابه هستند.

 اکثر داروهای ذکر شده اگر مرتب و زیر نظر پزشک متخصص مغز و اعصاب مصرف شوند پاسخ خوبی می دهند. ولی نگرانی اصلی عوارض جانبی این داروهاست که معمولا شامل خواب آلودگی، خستگی، افزایش وزن، افت فشار خون و علائمی از این قبیل می شود و پذیرش بیماران را در تحمل به دارو و ادامه آن پایین می آورد و بیماران به استفاده از روشهای غیر دارویی درمان میگرن سوق می دهد.

 

 

2- درمان میگرن با داروی گیاهی و مکمل ها و ویتامین ها

 

مصرف تعددی از داروهای گیاهی و ویتامین و مواد معدنی در پیشگیری از حمله های میگرنی موثر شناخته شده است. دیده شده گیاه Butter bur که به فارسی بابا آدم کوهی نام دارد در صورتیکه با مقدار معینی و روزانه مصرف شود در کاهش حمله های میگرنی موثر است.

ماده موثره موجود در این گیاه که روی سردرد های میگرنی موثر است Petadolex نام دارد.عوارض جانبی این داروی گیاهی بسیار اندک است و تنها مشکل گوارشی یا مزه بد دهان در بعضی بیماران گزارش شده است. با این حال توصیه می شود بعد از مصرف یک ماهه به مدت یک ماه قطع شود و سپس دوباره شروع شود.

 

همچنین گیاه feverfew در پیشگیری از حمله های میگرن موثر است البته اثر آن کمتر از Butter bur گزارش شده است.استفاده روزانه منیزیم اکسید یا سیترات با دوز 400-600 میلی گرم روزانه تاثیر قابل توجهی در کاهش حمله های میگرنی داشته و استفاده همزمان آن با گیاه Butter bur اثر بخشی آن را مضاعف می کند.

 

ویتامین B2 با دوز 400-200 روزانه هم به عنوان مکمل در درمان میگرن توصیه می شود، همچنین آنتی اکسیدانی به نام کوآنزیم CoQ10) Q10) با دوز 100 میلی گرم روزانه در پیشگیری از حمله ها موثر است.

البته با توجه به اینکه این مواد نقش مکمل را در درمان میگرن به عهده دارند بهتر است در کنار روشهای دیگر درمان به عنوان طب مکمل استفاده شوند تا نتیجه درمان بهتر شود . در بعضی موارد میگرن خفیف و با تعداد حمله های کم در ماه، به تنهایی نیز موثر بوده است و با توجه به اینکه عوارض جانبی داروها را ندارند توصیه می شوند.

 

3-    تزریق بوتاکس

 

درمان میگرن با تزریق بوتاکس (بوتولونیوم توکسین نوع A) روشی است که توسط سازمان غذا و دارو (FDA) جهت درمان میگرن مزمن تایید و توصیه شده است. توجه به این نکته ضروی است که این روش فقط جهت درمان میگرن مزمن که پیشتر تعریف آنرا کردیم تاییدیه دارد. بسیاری از بیماران اظهار کردند که حدود 14-10 هفته یا بین2,5 تا 3,5 ماه تعداد حمله های بسیار کمی داشتند (حدود 60% بیماران) و در تعدادی از بیماران حمله ها کاملا قطع شد. بیماران در طی این 3 ماه مجبور به استفاده از داروهای کمتری بودند، دیده شده که بوتاکس حدود دو برابر موثرتر از درمان دارویی در بیماران با میگرن مزمن بوده و عوارض جانبی به مراتب کمتری از داروهای دیگر دارد.

 

نکته مهم این است که محل تزریق و میزان بوتاکس برای درمان میگرن با تزریق برای زیبایی کاملا متفاوت است و برای نتیجه بهتر حتما باید توسط پزشک متخصص مغز و اعصاب که آشنایی و تسلط به آناتومی عضلات سر و گردن دارد در 31 نقطه تزریق شود که در مقاله درمان میگرن با تزریق بوتاکس مفصل به آن پرداختیم. مکانیسم اثر بوتاکس در درمان میگرن علاوه بر شل کردن عضلات سر و گردن، مربوط به بلاک کردن نوروترانسمیترهای درد آغاز کننده میگرن مثل (CGRP (Calcitonin Gene-Related Peptide می باشد، اثر بوتاکس از حدود 5 روز تا 3 هفته بعد از تزریق شروع می شود و حدود 3 ماه باقی می ماند و با تزریق های بعدی اثر آن طولانی تر می شود، بنظر می رسد تزریق بوتاکس کم عارضه ترین روش درمان میگرن است و تنها مشکل این روش هزینه بالای آن برای بعضی از بیماران است.

 

 

4- (TMS(Transcranial Magnetic Stimulation

 

TMS (تحریک مغناطیسی مغز) روشی غیر تهاجمی است که درآن امواج مغناطیسی از ورای استخوان جمجمه به مناطق خاصی از بافت مغز تابانده می شود.

بر اساس مطالعات انجام شده ، حملات میگرن در اثر افزایش تحریک پذیری نورونهای کورتکس مغز ایجاد می شود، در این روش به وسیله دستگاه TMS امواج مغناطیسی باعث متعادل شدن تحریک پذیری نورونهای مغز شده و در نتیجه حمله میگرن اتفاق نمی افتد. یکی از قسمتهای مهم که به وسیله TMS تحریک می شود کورتکس پره فرونتال مغز است. در مواردی که فرد به تزریق تخصصی بوتاکس میگرن پاسخ ندهد و یا منعی جهت انجام بوتاکس و یا مصرف داروها داشته باشد این روش می تواند باعث کاهش شدت و فرکانس حملات میگرن شود.لازم به ذکر است روش TMS کاملا بی خطر و بدون درد است و عارضه ای ندارد.

بایدها و نبایدهای TMS

TMS فقط برای درمان میگرن در افراد بالاتر از ۱۸ سال توصیه می‌شود و در هر ۲۴ ساعت حداکثر یک‌بار استفاده می‌شود. اگر مبتلا به صرع (اپی لپسی) هستید یا سابقه فامیلی تشنج دارید، نباید TMS را امتحان کنید. همچنین اگر جسم فلزی در بدن نزدیک سر و گردن یا نیمه فوقانی بدن دارید (به جز دهان) نمی‌توانید از TMS استفاده کنید.

TMS در افراد مبتلا به میگرن اورا بیشترین اثر را دارد.

نورولوژیست ممکن است به افرادی که داروها را به‌دلیل عوارض دارویی تحمل نمی‌کنند یا به دارو جواب مناسب نمی‌دهند، TMS را به‌عنوان یکی از جدیدترین روش‌های درمان میگرن توصیه کند.

 

 

 5- داروهای مهارکننده CGRP


جدیدترین داروی درمان میگرن که توسط FDA در ۱۷ می ۲۰۱۸ تأیید شد، دارویی به نام Erenumab) Aimovig) از دسته داروهای مهارکننده CGRP است که مانع ایجاد سردرد میگرنی قبل از شروع آن می‌شود.

نقش داروی جدید مهارکننده CGRP در درمان میگرن چیست؟

CGRP یک مونوکلونال آنتی بادی است که هنگام حمله میگرن توسط سلول‌های عصبی مغز و نخاع تولید می‌شود و می‌تواند باعث انقباض (تنگ شدن) عروق مغز و درنتیجه شروع حمله میگرن شود.

مهار کننده CGRP با جلوگیری از آزاد شدن این ماده توسط نورون‌ها، مانع از شروع حمله میگرن و درنتیجه پیشگیری از سردرد می‌شود. تحقیقات نشان داده‌اند که درهنگام حمله میگرن میزان CGRP در خون بیماران افزایش می‌یابد.

CGRP به خودی خود میگرن را تریگر نمی‌کند، بلکه شدت درد را در موقع حمله میگرن بالا می برد. درواقع CGRP باعث افزایش حساسیت به درد در سلول‌های عصبی می‌شود.

مثل این است که شما یک رادیو دارید و صدای آن را بلند و بلندتر می‌کنید!

Aimovig داروی جدیدی برای کاهش تعداد روزهای همراه‌با حمله میگرن در مبتلایان به میگرن است.

پس مهارکننده‌های CGRP راه‌حلی جدید در درمان میگرن به حساب می‌آیند.

حدود ۱ نفر از هر ۵ نفر بیمار مبتلا به میگرن به داروهای معمول و قدیمی پاسخ می‌دهند، این در حالی است که Aimovig براساس تحقیقات انجام شده تعداد روزهای همراه‌با سردرد بیماران مبتلا به میگرن را حدود ۵۰% کاهش می‌دهد و در درصد کمی هم باعث درمان قطعی میگرن و فروکش کردن حملات سردرد شده است.

 

 داروی جدید میگرن روی چه بیمارانی مؤثر است؟
Aimovig در بیماران مبتلا به میگرن که چهار بار ویا بیشتر در یک ماه حمله سردرد داشته باشند، توصیه می‌شود. مهارکننده های CGRP به‌صورت ماهیانه یک‌بار به‌وسیله یک سرنگ میکرو اینجکت مداد شکل توسط خود فرد تزریق می‌شوند.
عوارض جانبی آن شامل تهوع، خشکی دهان، یبوست، گزگز اندام‌ها، اختلال حافظه و افزایش وزن است. یک عارضه شایع و خفیف، درد و قرمزی محل تزریق است.

عوارض جانبی، خفیف هستند ولی گزارش شده که بعضی بیماران به‌خاطر عوارض دارو مجبور به قطع آن شده‌اند.

برای کاهش عوارض جانبی، دارو از مقدار کم شروع و بتدریج طی ۱ تا ۳ ماه افزایش می‌یابد.

این داروهای جدید میگرن نسبت به داروهای قدیمی سریع‌تر اثر می‌کند و موثرتر است و در عرض چند روز تا یک هفته اثرات آن ظاهر می‌شود.

داروهای جدیدتری از این دسته به‌صورت قرص (نه تزریقی) در حال بررسی است.

یک داروی جدید از همین دسته CGRP inhibitor که در هنگام حمله حاد میگرن استفاده می‌شود (نه به‌عنوان پیشگیری)، Lasmiditan است که همانند سوماتریپتان موقع شروع حمله سردرد استفاده می‌شود ولی برخلاف تریپتانها باعث انقباض و تنگ شدن عروق نمی‌شود و بنابراین عوارض قبلی عروقی تریپتان‌ها را ندارد.

باوجود جدید و مؤثر بودن این داروها در درمان میگرن، مسئله اصلی قیمت‌های بسیار بالای این داروها است که استفاده از آن‌ها را محدود کرده؛ به‌طوری‌که گفته شده در آمریکا ۶ هزار و ۹۰۰ دلار سالیانه برای هر فرد هزینه دارد. آکادمی نورولوژی آمریکا اعلام کرده است که به‌علت هزینه بالای این داروها بهتر است تنها برای بیمارانی که به داروهای قدیمی خط اول میگرن پاسخ نداده‌اند، استفاده شود.

 

 6- بلاک عصب یا بی‌حسی موضعی (Mild Anesthesia)


بلاک عصب کانگلیون اسفنوپالاتین (SPG) روشی ساده و کوتاه اثر برای درمان میگرن‌های شدید مقاوم به درمان دارویی که اندیکاسیون تزریق بوتاکس ندارند است (مثلا کمتر از ۱۵ روز در ماه حمله سردرد دارند).

از آنجایی‌که SPG با عصب تریژمینال (عصب سه قلو) ارتباط دارد، بلاک آن موجب کاهش حساسیت عصب تریژمینال شده و در نتیجه نوروترانسمیترهای درد آزاد نمی‌شوند و حمله میگرن آغاز نمی‌شود.

بلاک عصب Greater occipital nerve (عصب اکسیپیتال بزرگ) در پشت سر نیز به وسیله تزریق مواد بی‌حس‌کننده موضعی می‌تواند اثر مشابهی داشته باشد.

بلاک عصب در مطب توسط متخصص مغز و اعصاب و به‌صورت سرپایی انجام می‌شود.

 

 

7- جراحی میگرن (Migraine surgery)

 

هرگاه تشخیص میگرن بر اساس کرایتریای بالینی میگرن و اقدامات تشخیصی توسط یک متخصص مغز و اعصاب (نورولوژیست) قطعی شود ولی هیچکدام از روشهای فوق موثر نباشد و بیمار همچنان از حملات مکرر میگرن مزمن رنج می برد بنحویکه فرد را از فعالیتهای روزانه بازدارد و موجب اختلال عملکرد اجتماعی فرد شود، جراحی به عنوان آخرین روش مورد بررسی قرار می گیرد.

مطالعات نشان داده اند که دکمپرس کردن (برداشتن فشار) اعصاب محیطی حسی اطراف جمجمه (مثل عصب اکسیپتال کوچک و بزرگ Greater or Lesser Occipital Nerve)  به روش جراحی می تواند موجب کاهش فرکانس و شدت حملات میگرن شود. در این روش عملی روی خود بافت مغز انجام می شود، حدود یک دو ساعت طول می کشد و عوارض چندانی ندارد و بیماران در عرض 2 هفته بهبودی می یابند. بر اساس تحقیقات انجام شده حدود 70% بیماران به روش جراحی پاسخ خوبی می دهند و حدود یک سوم آنها درمان قطعی می شوند.این روش با همکاری متخصص مغز و اعصاب و جراح مغز و اعصاب انجام می شود.

 

 

8-روش‌های شناختی درمانی

 

در تحقیقات اخیر روش‌های جدید شناختی رفتاری در درمان و کنترل میگرن مؤثر شناخته شده است.

در روش (ACT (Acceptance and commitment therapy شما می‌پذیرید که مبتلا به میگرن هستید، بجای آنکه آن را کنترل کنید یا با آن بجنگید (پذیرش بیماری). شما یاد می گیرید به‌جای اینکه روی بیماری میگرن فوکوس کنید، اهداف خود در زندگی را پیدا کنید و روی آن‌ها تمرکز کنید و سپس کارهایی را در جهت رسیدن به آن اهداف انجام دهید.

(MBT (Mindfulness Based therapy

کلمه Mindfulness یا ذهن آگاهی، تمرین آگاه بودن از بدن و ذهن، درست در لحظه حال است. افکار مزاحم می‌آیند اما به آن‌ها اجازه دهید که بیایند و بروند، بدون آنکه آن‌ها را قضاوت کنید.

شما ممکن است دریابید که این روش می‌تواند به کنترل درد میگرنتان کمک کند.

به وسیله Mindfulness (ذهن آگاهی) شما استرس و تنش کمتری نسبت به بیماری خود متحمل می‌شوید. کاهش استرس همچنین به‌طور غیرمستقیم باعث کاهش حملات میگرن می‌شود.
شما به‌ سادگی به افکارتان، احساساتتان و حس‌های بدنتان توجه می‌کنید و از آن‌ها آگاه هستید.

البته شما درکنار این روش‌ها همچنان نیازمند داروها و روش‌های دیگر درمان میگرن که توسط متخصص مغز و اعصاب تجویز می‌شوند هستید و این روش صرفا به‌عنوان مکمل و برای کمک به روند بهبود بیماری میگرن و بالا بردن کیفیت زندگی افراد مبتلا به میگرن توصیه می‌شود.

نظرات کاربران

برای این مقاله نظری ثبت نشده است.برای ثبت نظر باید وارد سایت شوید.